Het Raemdonckpark bestaat uit een vlak deel met de vijver en een beboste rivier -duin. De rivierduin werd oorspronkelijk de ‘Ueberg’ genoemd, mogelijks komt dit van ‘heiberg’: een rivierduin begroeid met heide. De duin is ook bekend als de Raemdonckberg’, genoemd naar burgemeester Raemdonck die er woonde. Het vlakke deel met de vijver is in 1958 door Stad Lokeren aangekocht, waarna het als park werd heringericht. Dat vlakke deel werd ook wel het Uebergpark genoemd. Sinds de stad in 2019 ook de beboste ‘berg’ aankocht, wordt meestal de naam Raemdonckpark gebruikt voor het geheel.
Rivierduinen of stuifzandheuvels werden ongeveer 10 000 jaar geleden gevormd. De wind deed het zand uit de brede zandstroken langsheen de Durme opwaaien en dat werd in de omgeving op sommige plaatsen door begroeiing vastgehouden. Zo vormden zich rivierduinen, tot wel 12 meter hoog. Ze zijn vanaf de 19e eeuw afgegraven. De Raemdonckberg is de enige hoge duin die overbleef. Hier en daar bleven er nog wel andere relicten behouden, zoals de lage stuifduin in het Verloren Bos (langs de Snepstraat) en op de site van Sporting Lokeren.
Een beetje geschiedenis…
Vroeger stond op de heuvel een neogotisch kasteel (kasteel Ueberg), gebouwd op het einde van de 19e eeuw, naar de plannen van architect Alphonse De Pauw (1867-1937) uit Brugge. Het bijhorende park was al eerder aangelegd door de vorige eigenaars van de grond en het was toen heel wat groter dan vandaag.
De bouwheer, eigenaar en bewoner van het kasteel was de bijzonder populaire August Raemdonck (1863-1939). Hij zetelde van 1908 tot aan zijn overlijden als burgemeester van Lokeren en ook vijftig jaar als volksvertegenwoordiger (1889-1939).
Tijdens de Tweede Wereldoorlog nam het Duitse leger het kasteel in beslag. De bezetters braken de torenspits af en installeerden een uitkijkpost. Het prachtige park geraakte volledig verwoest. Na de bevrijding zijn de deuren, ramen en houten vloeren door plunderaars uitgebroken en bleef er enkel nog een ruïne over. De erfgenamen lieten het gebouw slopen.
Beeldig park
Het huidige Raemdonckpark biedt nog slechts een idee van wat eens een prachtig groot domein was. In het park staan enkele moderne sculpturen die deel uitmaken van de stedelijke beeldenverzameling in de openbare ruimte. Je vindt hier ook een nieuwe speeltuin, een voetbalpleintje en aantrekkelijke ziteilanden voor de jeugd van de nabije scholen.
Het Raemdonckpark heeft ook enkele troeven voor de natuur. Alleen al een blik op de vijver geeft die voorliefde weer. Hier ontwikkelt zich een brede strook van de hoge moerasplant, de lisdodde. Bovenaan de onvertakte stengel zit in de bloeitijd de aarvormige donkerbruine ‘sigaar’. Laat in de herfst waaien de sterk behaarde vruchtjes in vlokken weg. Wist je trouwens dat deze plant de kwaliteit van het water verbetert?
De Raemdonckberg wordt beheerd als bos. Zeker de robinia's (bekend als 'acacia's') vragen hier de nodige aandacht. Typisch voor deze bomen zijn de flinke groeven in de schors, die heel wat kleine dieren, zoals allerlei insectensoorten, aantrekken. Ook vleermuizen verschuilen zich hier in het zomerhalfjaar.
En er is het bijenhotel. Dit bouwwerkje is een plek waar wilde bijen – die niet in kolonies leven en niet kunnen steken – zich voortplanten. Daarom worden sommige plekjes op de Raemdonckberg als ‘ruigte’ beheerd: een vrij hoog opgeschoten, meerjarige kruidachtige begroeiing met o.a. bramen en varens die voor insecten (en de bijhorende vogels) aantrekkelijk is. Insecten vinden daar voedsel en kunnen er als ei, larve of pop overwinteren. Daarom worden ook de aanpalende grasstroken bewust maar twee keer per jaar gemaaid.
Zo komen de planten er tot bloei en dienen ze als voedselbron voor de insecten. Ruigten hebben ook een belangrijke rol in het behoud van overwinterings- kansen voor allerlei kleine zoogdieren zoals egels. Ook het laten bestaan van open, zandige plekjes is van belang. Verschillende soorten wilde bijen gebruiken dat open zand om er nestjes in te graven. En omdat door de zon open zand sneller opwarmt, worden deze plekjes ook graag bezocht door vlinders.