Langsheen de oever van de Durme en pal tegen het stadscentrum, ligt het Prinses Josephine-Charlotte park. Dit park is 1,2 ha groot en kreeg zijn naam door de inhuldiging door prinses Josphine-Charlotte van België (1927-2005) op 29 juni 1952. Zij was de oudere zus van koning Albert II.
De noordelijke grens van het park vormt een bocht (van het einde van de Gasstraat tot aan de platanenrij van de Prosper Thuysbaertlaan). Dit komt omdat het park is aangelegd vanaf de oude rivierbedding (van de gedempte Durmebocht) tot het gekanaliseerde stuk van de rivier (door ‘rechttrekking’ in de periode 1910-1913). De benaming ‘Oude Durmebochtpad’ voor het wandelpad parallel met de Gasstraat herinnert hieraan.
Een beetje geschiedenis…
De eerste aanplantingen dateren van 1925 (maar die werden later vervangen). In 1952 is het geheel opnieuw aangelegd, in modernistische stijl naar een ontwerp van tuinarchitect Georges Wachtelaer.
Het modernisme kende als tuin- en parkstijl zijn hoogtepunt in de jaren 19401960. Kenmerkend is een functionele indeling en duidelijke belijning van verharding en gazons, aangevuld met een doordachte beplanting met bomen en struiken.
Aan de oostzijde (dit is de toegang vanaf de Markt) zie je de stadspomp uit 1911. Deze pomp (naast andere stadspompen) werd na het ‘rechttrekken’ van de Durme geplaatst, omdat er toen in Lokeren nog geen drinkwaterleiding was. Het is een driehoekig gebouwtje met piramidedak, bedekt met leien.
De laatste heraanleg van het eerste deel van het park dateert van 2017. De verouderde waterpartij aan de Stationsstraat werd vervangen door een ondiepe waterpartij, waarbij spelende kinderen over stapstenen kunnen lopen.
Botanische tuin van Lokeren
Het park heeft iets van een arboretum: een verzameling van allerlei levende bomen en struiken, met o.a. oudere exemplaren van plataan, beuk, Amerikaanse eik, es, esdoorn, zomerlinde, ceder, haagbeuk, taxus en zomereik. Onder de bomen langsheen het Durmepad werden heel wat bloembollen (o.a. tulpen) geplant. Verderop in het park werd een gazonbloembollenmengsel aangeplant. Dit zorgt vanaf het vroege voorjaar voor een aantrekkelijk kleurenpallet.
Aan de oostzijde staan twee oude, witte esdoorns (Acer saccharinum), die werden aangeplant in 1952. Vanwege de witte onderkant van de bladeren worden ze ook zilveresdoorns1 genoemd. Deze soort komt oorspronkelijk uit de Verenigde Staten en de boom kan 20 meter hoog worden. Acer saccharinum ‘Laciniatum’ is een variëteit met sterke en sierlijk overhangende takken in een losse kroon. Het betreft een snelgroeiende soort waardoor de bomen geen lang leven hebben. In goede omstandigheden betekent dit voor zo’n boom toch wel ruim 100 jaar.
Kunst in het park
In dit park ontdek je ook verschillende beeldhouwwerken van bekende kunstenaars uit de streek, zoals het ‘Meisje aan de waterkant’ van Roger Bracke (Lokeren, 1913-1993) en een fontein met een beeldengroep van Jos De Decker (Dendermonde, 1912-2000). Recenter in 2022 werd het gedenkbeeld ‘Omnium Memoria’ voor de Lokerse zorgverleners (in coronatijden) geplaatst.
Het park fungeert ook als waterrecreatief centrum, vandaar de aanlegsteiger voor bootjes en kano’s. Het parkpaviljoen waar vroeger het voormalige consultatie- bureau van Kind en Gezin (“De Weeg”) was, is sinds 2023 omgevormd tot Watertoeristisch Centrum voor onder meer bootjes- en kajakverhuur.
Tijdens het zomerseizoen worden in dit park ook het Parktheaterfestival (laatste zondag van mei) en de Fonnefeesten (eerste week van augustus) georganiseerd.
Veteraanbomen
In hun laatste levensfase worden bomen ‘veteraanbomen’ genoemd. Deze hebben om verschillende redenen een grote natuurwaarde: ze dragen veelal veel dood hout en bepaalde soorten schimmels, korstmossen en ze bieden huisvesting aan kevers en andere ongewervelden. Vleermuizen en spechten of andere holenbroeders vinden hier voedsel en eveneens nestgelegenheid.
Geen toeval dus dat er ter hoogte van de zwaarste takbreuk bij een van de witte esdoorns vruchtlichamen te zien zijn van een soort tonderzwam: een kurk- achtige, taaie, meerjarige zwakteparasiet.
Dat laatste wil zeggen dat dit soort zwam enkel reeds verzwakte bomen aantast.
Bij het kiezen van een boom om een nestholte te maken, hebben spechten vaak een voorkeur voor een combinatie van
bepaalde boomsoorten en zwammen, omdat de klus dan eenvoudig te klaren is.
Onderzoek toont aan dat veteraanbomen niet enkel een heel belangrijke rol spelen in het behoud van de gezondheid van een bos of park maar ook die van
mensen. Zo blijkt uit onderzoek dat er minder geneesmiddelen worden gebruikt in gebieden waar oude bomen staan.